انجمن مجازی

اول

نقد و نظر ها تنها با نام و نام خانوادگی مطرح خواهند شد . بنابراین از شرکت دادن از نظرات با نام وبلاگ یا نام مستعار معذوریم .

دوم

خواهشمندیم که برای هر شعر مطلبی جداگانه بنویسید .

سوم

شعر اول

خون اگر زمزمه ای بر لب شمشیران است
خاک تو ، از رگ من ، مستحق باران است

نکند غافلت این منظره ها از منظور
محو شو در هدف - این رسم کمانگیران است

رسم سبزیست ، که با آن همه جا آبادیست
رسم سرخیست ، که بی آن همه جا ویرانست
#
جاودان باشی و نامت به جهان جاری باد
نامت ، آرامش صبح شب پر باران است
#
این ابربیرق رقصنده ی دستان شکوه
که برافراشته بر بام جهان ایران است 


 نقد شعر اول    

مهدي مرادي     سه شنبه10ارديبهشت1387ساعت:14:46

از نظر من در وهله اول چیزی که از خواندن ای دو شعر به ذهن می رسد این که زبان گویشی شعر به زبان شعر موزون امروز که از مقتضیات این دوره نیز می باشد وبه حق که مورد توجه علاقه مندان هم قرار گرفته فاصله دارد.می توان از به کار بردن بعضی کلمات مدرن تر و همسو تر با شعر امروز در شعر استفاده کردویا بعضی تعبیر ها مثل مصرع دوم بیت پنجم از دومین شعر سنگین است وحتی به سبک اصفهانی نزدیک می شود.بهر حال تا حدودی سادگی و وفاداری به معنای واحد شعر در اجزا از نقاط قوت شعر محسوب می شود.

شعر با بهره بری از عروض علمی جدید با ترکیب ارکان مختلف به صورت متناوب الارکان سروده شده است.شاعر با تقسیم یک مصرع به دو لخت و آوردن سه رکن در هر لخت یا دو رکن پنج هجائی در هر لخت شعر زیبائی را در اختیار ما می گذرد.از نظر فنون بلاغت:شاید بعلت کثرت در چنین اشعاری تا کنون/نتوان به خوبی سخن آرائی/زینت و نو پروری و نو ظهوری و بدیع را از شعر استخراج کرد/اما استخوان بندی خوب و استوار و در کل فصاحت و بلاغت را در شعر دید و خواند.شاعر سعی دارد تا با زبانی گشاده شیوا حس وفاداری و وطن پرستی خود را به خاک اجدادیش ادا کند.او متناسبِ با تحولات تاریخی/احوالات بومی و قبیله ای و بافت سنتی شعرش را استحکام ببخشد.شعر مملو از سخن پروری و سخن پردازیست/اما خالی از ناهنجاری های زبانیست!کلمات در ادای احساس شاعر با هم دارای پیونی قوی خودنمائی میکنند و گویشی روان بدور از پیچیدگی ها و بدور از اغلاق در شعر جریان دارد.ضعف تالیف(سست پیوندی)در آن دیده نمی شودو شاعر کوشیده تا از غرابت در شعر یعنی به کارگیری کلمات نامانوس/دور از ذهن و غریب/سنگین و ناخوش آهنگ برای گوش مستمع و در کل ثقیل بپرهیزد.

معصومه شیخمرادی چهارشنبه 18 اردیبهشت87ساعت: 10:31

این شعر یک شعر غنی است از لحاظ مفاهیم وکلمات که شاعر با کلمه کاملا آشناست ودوست وبه اسارت آنها درنیامده وبه خوبی آنها را با قدرت شاعرانه ی خود به اسارت شعر درآورده وهمچنین
تسلط خوب ایشان بر ادبیات کهن
واستفاده ی مناسب از استعاره ایهام ودیگر صنایع شعری که دوستان گفتند وجای مثال نیست واین نباز ادبیات امروز است وهمین چیزهاست که مخاطب را وامی دارد به خوانش دوباره ی شعر یپردازد والبته حس میهن پرستی که درآن است
وشاید بتوان گفت مضمون شعر ست که شاعر را وامی دارد تا اینگونه وبا این زبان شعر بگوید وشعری حماسی شکل می گیرد
البته ایراداتی برشاعر واردست وآن نیاوردن بعضی کلمات است
چون سخن از میهن ومیهن پرستی ست تبحر زیادی لازم ست تا شعر به شعار بدل نشود مثلا کلمه ی"هموطن دربیت سوم ودرخواستی به این شکل از هموطن شعر را دراینجا به یک فراخوان تبدیل کرده وهمین برخورد باشعر گاهی مخاطب را آزار می دهد
در قافیه های شمشیران. جهانگیران .کمانگیران. شیران. که جمع بستن باالف ونون تکرار شده است ومعقول به نظر نمی آید.

داوود بيات           چهارشنبه18ارديبهشت1387ساعت:13:57

در غزل اول تقریبا اکثر ابیات با شیوه ی ذیل از نظم به سمت شعر حرکت می کنند
یک ادعا و سپس ادامه با گریز به ابزار تخیل (و عمدتا تشبیه) متمایز شده از حد کلام متداول خارج می شود مثل :
هموطن سبز بمان .....همت بیشه به پایندگی شیران است
نکند غافلت این منظره هاازمنظور محو شودر هدف ...... این رسم کمانگیران است
رسم سبزیست ، ..........که با آن همه جا آبادیست
این روال تقریبا اکثریت غالب غزل اول رو تشکیل میده بجز
خون اگر زمزمه ای بر لب شمشیران است
خاک تو ، از رگ من ، مستحق باران است
تا نگهبان تو خون بوده و خون خواهد بود
"وطنم" عقده ی جاوید جهانگیران است
مکانیسم ساده و سهل الوصولی که صنعت معادله بودن یا نبودن آن چندان اهمیتی نداره اما مهم اینه که ساختار زیبایی پیچیده و تودرتویی ارائه نمی شه

با نگاهی به قوافی این غزل :
شمشیران، باران ،جهانگیران،شیران، کمانگیران، ویران، ایران ،باران
درحقیقت شمشیر، جهانگیر،کمانگیر، شیر با" ان" جمع در کنار باران ،ایران و ویران
قرار گرفته(قافیه شایگان 4 بار ) با این تذکر که باران 2 بار تکرار شده و گیر هم 2 بار
و همچنین استفاده از بحر رمل که وزن متداول و مرسوم قدیم و حال بوده و هست
با زبانی که شدیدا مبادی حفظ اصول و قواعد دستوری است
همه در کنار هم بیانگر این مطلبند که عمده ی کوشش ذهنی شاعر معطوف به مضمون بوده و همه ی هم و غم شاعر پرداخت اثری بوده تا مضمون موثر جلوه کنه
این خصیصه باعث میشه تا شعر سهل الوصول بوده و متناسب آهنگ گذاری باشه و در ارائه اثر برای شنونده به شکل آواز یا تصنیف کمتر تزاحم اندیشه و خیال و ...بوجود بیاد اما خواننده ی جدی شعر رو سیراب نمی کنه چرا که در اکثر محور های اساسی شعر مانند زبان تخیل موسیقی و ...درهم تنیدگی و نوآوری نداشته و خواننده رو با تکنیک های مختلف تا پایان غزل نمی کشونه در حقیقت بیت اول معرف تمام و کمال این غزله خون زمزمه شمشیران است و این جا، مستحق این خون شاعر است و خون نگهبان و ...اگر این ساده گویی به سمت سهل الممتنع حرکت می کرد بی شک به ماندگاری اثر کمک شایانی می کرد اما ارائه ی تقریبا شعاری عقاید که با حس و عاطفه ی شاعر عجین نمی شه و از عمق چندانی از تخیل و نو آوری برخوردار نمی شه باعث میشه تا این غزل در سطح بمونه

در غزل دوم ساخت و مکانیسم ورود به متمایز گویی و گریز از هنجار طبیعی کلام و نظم نسبت به غزل اول تقریبا مشابه ان با این تفاوت که مکانیسم متمایز سازی ساده تر و عمدتا با تشبیهات متداول همراهه مثل:
شورابه های شعر من از دردند - از ، اینهمه نظاره ی شیطانی
تلخم ، چنانکه طعم حقیقتها ، شورم ، چنانکه شوری دریاها
بگذار تلخ باشم و شور ، اما ، شیرین "نه" مثل دلخوشی آنی
آه ای همای پر زده از بامم ! تا سرنوشت ، از تو جدایم کرد
من ، ماندم و حقارت فقدانت - تو ، رفتی و شکوه و فراوانی
بجز موارد ذیل که علاوه بر تشبیه تخیل تکنیکی تر بکار گرفته شده مثل:
با یاد خنده های تو می گریم،دور از تو در تزلزل و ویرانی
با غربتی که ریشه دوانیده در شهر عشقهای خیابانی
حل میشود - شبیه نمک در آب - بغضی درون جوهر خودکارم
مانند پایه های پلی چوبین در معرض همیشه ی سیلابم
پوسیدم و توان فرارم نیست از آب های سرد زمستانی
بعد از تو ای شکوه سفر کرده ! ویران شدم ، خرابه ای از من ماند
این سرگذشت مایه ی عبرت شد ، چون "طاق" در قصیده ی خافانی
و قافیه ها :ویرانی، خیابانی، شیطانی ،آنی، زمستانی، خاقانی ،فراوانی تکرار و مسائل قوافی غزل اول رو ندارن و فقط قافیه خاقانی با تلمیح بکار گرفته شده هم باعث تشخص بیت مربوطه شده و هم خود این قافیه تقریبا سهل و ساده برخورد کردن با محورهای اساسی شعر شبیه غزل اوله روالی که به صمیت اثر کمک می کنه ولی بدون رسیدن به ممتنع گویی از لایه های عمیق تر برخوردار نمیشه
نتیجه از مقایسه ی دو غزل :
ذهن شاعر بیشتر دنبال مضمون پردازیه که با مکانیسم ها و ساختار های استفاده شده برای رسیدن به شعر وزنه ی شعر رو بیشتر متمایل به نظم می کنه. بیان صمیمی شعر رو پیچیده نبودن ذهن و زبان شاعر تشکیل میده که این صمیمت و زیبایی در قسمت هایی از هر دو کار به اوج می رسه که تخیل با بسط تشبیه در بیت و استفاده های موازی و تودر توی تشخص و تلمیح ...سطوح دیگه ای از توانایی های شاعر رو به نمایش میذارن مثل :
درغزل اول: خون اگر زمزمه ای بر لب شمشیران است
تا نگهبان تو خون بوده و خون خواهد بود
"وطنم" عقده ی جاوید جهانگیران است
نکند غافلت این منظره ها از منظور
محو شو در هدف - این رسم کمانگیران است
و در غزل دوم:
حل میشود - شبیه نمک در آب - بغضی درون جوهر خودکارم
با یاد خنده های تو می گریم،دور از تو در تزلزل و ویرانی
با غربتی که ریشه دوانیده در شهر عشقهای خیابانی
مانند پایه های پلی چوبین در معرض همیشه ی سیلابم
پوسیدم و توان فرارم نیست از آب های سرد زمستانی
بعد از تو ای شکوه سفر کرده ! ویران شدم ، خرابه ای از من ماند
این سرگذشت مایه ی عبرت شد ، چون "طاق" در قصیده ی خافانی

که همه ی این ها بیانگر این مطلبن که ذهن خلاق این عزیز بهتر و هنرمندانه تر از این هم قادره خودشو نشون بده (که در سایر کارهایی که از این شاعر گرامی خوندم شاهدش بودم )و این دو کار معرف همه ی خلاقیت ها و ذوق و استعداد شون نیست ذهن شاعرانه ی این عزیز بی آلایش و زیباست و پرداختن به سوژه هایی از این دست نشون میده که افق فکری شون منحصر به غزل های من و تویی نیست و همین ارزشمنده که ذهن بازو اجتماعی هنرمندانه داشته باشیم.

معصومه شيخمرادي چهارشنبه18ارديبهشت87ساعت19:40

عذرخواهی فراوان از جناب آقای عبدی
درنقد شعر اول اشتباهی از بنده در مورد قافیه ها رخ داد که
امیدوارم ببخشید قافیه ها هیچ مشکلی نداشته واشتباه مرابر بی دقتی ومشغله ی فراوانم بگذارید بسیارعذرمی خواهم

پيام سيستاني      دوشنبه23ارديبهشت1387ساعت:18:23

به بهانه ی نگاهی به غزل های سيروس عبدی
غزل را شايد بتوان يکی از پر کارکرد ترين و راز آميزترين پيکره های ادبی زبان پارسی ناميد . پيکره ای که در درازنای زمان حضوری زنده و توانمند در گستره ی زبان پارسی داشته است و جهان های مازدرماز گوناگونی را آزموده و آفريده است . جهان هايی که گاه همسو با جان و زبان غزل بوده اند و گاه ناهمسو . گاه کارا و آفريننده بوده اند و گاه سترون و نازا . از اين ديدگاه شايد بتوان غزل را گسترده ترين پيکره ی ادبی زبان فارسی ناميد اما ماندگاری يا ناماندگاری غزل ها چيز ديگريست ، چيزی که بايستی آن را نخست در درون غزل جست ، بسياری بر اين پندارند که پيکره ی غزل پيکره ای آسان و آرامی ست ، اما به گمان بنده شايد در نگاه نخست پيکره ی غزل آسان بنماياند اما ريختی بسيار گريز پا و چموشی ست ، ريختی که به آسانی سراينده ی آسانگير را به بازی می گيرد و تن آسانی و کاستی های او را به او نشان می دهد .

سراينده ی چيره دست پس از زمانی دراز به روان شناسی غزل پی می برد و در می يابد که شخصيتی که پس پشت پيکره ای به نام غزل نفس می کشد و می زيد چه نشانه هايی دارد . شخصيتی که در نهان وزن ، قافيه ، رديف ، واژه ، بافت ، زبان و جان غزل جريان دارد . ( در باره ی شخصيت پيکره ها کتاب ها می توان نوشت و چون اين بحثی ريشه ای و کليدی در کتاب بررسی غزل است ، از برشکافتن بيشتر آن می پرهيزم )
نکته ی ارزشمند و بس ژرف ديگر در شعر ، زبان است . به گمان من زبان را می توان از دو دريچه نگريست . نخست زبان شعر و ديگر زبان شاعر . زبان شعر همان چيزی است که ما آن را از بيرون شعر می نگريم و در باره ی تندرستی ، زيبايی ، تنومندی ، ژرفايی و کاستی آن سخن می گوييم . زبان شاعر اما آن است که چقدر " من " شاعر که همان جوهره ی فرديت اوست در جان و زبان شعر جاريست و يا اين که چقدر زبان فردی شاعر بر زبان شعر می چربد . آيا شاعر توانسته است زبان شعر را از چرخه ی درونی خويش بگذراند تا واژگان ، واکه ها ، وزن ، استعارات ، تشبيعات و ... رنگ و طعم زبان و جهان شاعر را بگيرند و بازآفرين جهان درونی شاعر باشند ؟ ( نه از ديدگاه معنا آفرينی بلکه از ديدگاه فرديت پذيری شعر ) .

شايد بتوان گفت تفاوت آدم هايی چونان " خواجو" ، ظهير،سعدی، مولوی ، ساوجی و حافظ از همين رو باشد . يعنی اين که همه ی اين بزرگان امکانات برابری چونان وزن ، قافيه ، رديف و واژه در اختيار دارند اما می بينيم که حافظ بيشتر از ديگران اين امکانات را تصاحب می کند و با گذراندن اين امکانات از چرخه و صافی جان و زبان خويش و تزريق فرديت خويش در اين امکانات جهان و زبانی تازه می سازد که ما به آن جهان و زبان حافظانه می گوييم و سپس نيز اين جهان و زبان را به نام خويش سند می زند اما با وجود تشابهات واژگانی ، وزنی ، قافيه ای و رديفی غزل اين بزرگواران با هم باز هم جهان حافظ ، زبان حافظ ، رند حافظ ، شور حافظ و دستگاه مازدرماز ذهنی او با ديگران تفاوت دارد . سخن را کوتاه می کنم و با اين پيشدرامد به غزل هی جناب عبدی می پردازم.

دو غزل از شاعری خوب را پيش رو دارم . دو غزل با دو بافت زبانی و دو جهان متفاوت . يکی غزلی اجتماعی و ديگری عاشقانه . غزل نخست زبان و پيکره ای جاندار و محکمی دارد ، زبان و پيکره ای که ويژگی شعر هايی با اين فضاست . زبان در اين غزل تلاش می کند تا همسو با وزن ، فضا ، معنا و حتی قافيه ی خويش باشد . زبان ، فضا ، معنا ، و جهان غزل همانقدر که به سمت يکی شدن و در هم تنيدن در مرکز غزل پيش می روند به همان اندازه از از " من " ،جهان و زبان فردی شاعر فاصله می گيرند. به گونه ای ديگر غزل نخست غزلی " مرکز گريز " است . غزلی که با توجه به به زبان ، لحن ، فضا ، وزن و شيوه ی چينش واژگان و حتی قافيه تلاش می کند تا از فرديت که همان مرکزيت زبان شاعر باشد بگريزد و به "جمعيت " که معنای شعر باشد پناه ببرد . برای همين است که حتی با داشتن بافتی محکم ، زبانی خوتراش و پيکره ی در هم تنيده غزلی" بی چهره "است .

بی چهره است به اين دليل که " من " شاعر بی زبان وکم حضور است و فرديت شاعر زير واژگان وطن خواهانه گم شده است . می توان گفت غزل جان دارد ، جهان دارد اما زبان ندارد و منضور از زبان زبانی ست که زبان فردی شاعر است نه زبان غزل . برای روشن شدن نوشته ای تلاش می کنم تا نمونه پيروزمند ای از اين شيوه غزل را بياورم . غزلی از استاد شفيعی کدکنی را :
سوک نامه
موج موج خزر از سوک سیه پوشانند
بیشه دلگیر و گیاهان همه خاموشانند
بنگر آن جامه کبودان افق صبح دمان
روح باغ اند کزین گونه سیه پوشانند
چه بهاری ست خدا را ! که درین دشت ملال
لاله ها اینه ی خون سیاووشانند
آن فرو ریخته گل های پریشان در باد
کز می جام شهادت همه مدهوشانند
نامشان زمزمه ی نیمه شب مستان باد
تا نگویند که از یاد فراموشانند
گرچه زین زهر سمومی که گذشت از سر باغ
سرخ گل های بهاری همه بی هوشانند
باز در مقدم خونین تو ای روح بهار
بیشه در بیشه درختان همه آغوشانند

شعر دوم